یکی از نوشته های دانشجویان
با سلام وخسته نباشید خدمت استاد محترم
مقاله ای که پیش رو مطالعه می کنید حاصل تلاش 24 ساعته مراقبین خدوم و زحمتکش در عرصه ی اصلاح و تربیت و مراقبت از قشر آسیب دیده ی اجتماع است، باشد که با این نوشتار توانسته باشم ذرّه ای از زحمات این عزیزان را برای قدردانی، باز نموده و شما استاد عزیز را از اوضاع داخلی زندان و مجموعه جرائمی که در این مکان وجود دارد، مطلع نمایم. زندان مکانی سربسته و محدود به بعضی از حدود که تحت نظر ستاد سازمان زندان ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور بنا شده است. این مکان برای نگهداری افرادی که به هرنحو؛ عمد یا غیر عمدی مرتکب عملی خلاف اسلام و عرف جامعه شده اند، احداث گردیده است. سازمان زندانهارا از جهتی تربیتی می گویند چرا که در حین امنیت، مدد جویانی که مرتکب عمل و یا رفتاری غیر اخلاقی شده اند، به سمت جامعه سالم تربیت و سوق داده می شوند. این سازمان با عنوان اقدامات تأمینی و تربیتی زیر نظر قوه قضائیه اداره می شود.
در این نوشتار نگاهی اجمالی به بعضی از عناوینی که شاید در سایر دستگاه های دولتی مورد استفاده قرار نگرفته باشد، پرداخته تا توضیحی برای برخی اصطلاحات نا شناخته باشد. از جمله ی این واژه ها؛
1- واژه جدید الورود است که به معنی زندانی تازه وارد است.
2- واژه ی قرنطینه، واحد مجزایی است که زندانی جدید الورود برای انجام آزمایش های مورد نیاز؛ (خون- اعتیادو ....) به مدت 72 ساعت در این واحد نگهداری می شود.
3- «بند» است به سالن های زندان گفته می شود.به عبارت دیگر هر زندان به چند سالن جهت نگهداری زندانیان تقسیم شده که به هر کدام «بند» گفته می شود.
4- وکیل: که به معنی مسئول سالن است وکیل بند یک زندانی است که از هر نظر از سایر زندانیان بهتر باشد و حسن رفتار خود را ثابت کرده باشد.
5- واژه « رأی باز» : به زندانی محکومی اطلاق می شود که با امانت گذاشتن وثیقه یا سند، ماهانه 5 روزمرخصی می رود.
6- واژه کاردکس در زندان همان کارت شناسایی زندانی است که توسط واحد انگشت نگاری برای زندانی در داخل زندان صادر می شود و همچنین مشخصات کامل زندانی همراه با عکس وی در این کارت چاپ شده و زندانی در بدو ورود خود به همراه کاردکس وارد زندان می شود 7- «مراقب» : به کلیه پرسنل مشغول در بندهای زندان مراقب نامیده می شود که بصورت شیفتی(48×24) در زندان خدمت می نماید.
به منظور جذابیت بیشتر این مقاله ابتدا چارچوب کار در زندان را توضیح خواهم داد و سپس هر یک ازموارد را مورد بحث قرار می دهم. اساس کار مراقب، مراقبت و پوشش دهی زندان، اخذ آمار زندانیان، اعزام زندانی به مراجع قضایی، انتقال زندانی به زندان یا شهر دیگر در صورت نیاز، آزادی و پذیرش زندانی و از همه مهم تر سرکشی از داخل سالن های زندان و ... همه این ها وظایف مراقب است که در ادامه، به توضیح بیشتر در این مورد موارد می پردازم.
از مهم ترین کارهای زندان اخذ آمارو ثبت آن در دو نوبت از روز یک نوبت صبح ، نوبت دوم عصر می باشد. آمار توسط مراقب صبح وعصر به صورت تن شمار، اخذ می گردد، ورودی و خروجی(پذیرش و آزادی) کنترل شده چنانچه جدیدالورود حضور داشته باشد، به آمار اضافه و در صورت آزادی، از آمار کسر می شود. زندانیان در بدو ورود خود، با توجه به جرمی که مرتکب شده توسط مسئول مراقب طبقه بندی می شوند و به سالن همتراز با روحیه و جرم خود هدایت می شود زیرا در زندان ، مرتکبین کلیه جرائم در یک سالن نیستند بلکه با توجه به جرم و سن، طبقه بندی می شوند و تا زمانی که در زندان بسر می برند در بین همسالان خود دوران زندان را سپری می کنند.
از دیگر از کارهای مراقب، اعزام زندانی به مراجع قضایی است چون هر زندانی به دستور یک مقام قضایی به زندان معرفی می شود. پس در روزمعیّن توسط همان مرجع جهت رسیدگی، خوانده شده و مراقب وظیفه دارد زندانی را با تدابیر امنیتی خاص به همراه سرباز وپلیس زندان به خارج از زندان بدرقه نماید. زندانی بایدتحت الحفظ (با دستبند و پابند) از زندان خارج شود زیرا اعزام زندانی به بیرون اززندان بدون رعایت تدابیر امنیتی از هیچ جهتی به صلاح نیست، همچنین مراقب باید بازگگشت زندانی از مرجع قضایی را کنترل کند تا زندانی بدون هیچ مشکل خاصی در جای خود حاضر شود.
پذیرش زندانی از دیگر کارهای مراقبین می باشد زندانی ابتدا با عنوان؛ جدیدالورود وارد زندان و پس از تحویل از کلانتری یا مأموران آگاهی، به واحد انگشت نگاری و کاردکس جهت صدور کارت شناسایی، هدایت می شود.
منظور از انتقال زندانی، انتقال داخلی از قرنطینه به سالن ها است که طبق صلاحدید شورای طبقه بندی زندان، زندانی پس از 72ساعت به سالن همتراز خود انتقال می یابد و تا زمان اتمام محکومیت درآنجا به سر خواهد برد. مرخصی حق زندانی است ولی در صورتی که هم جرم ارتکابی وی مشمول قانون مرخصی باشد (مثلاً قاتلی که محکوم به قصاص شده حق استفاده از مرخصی را ندارد) و هم حسن رفتاری وی ثابت شده باشد که در صورت داشتن شرایط مرخصی، با قید سند در مدّتی معیّن به مرخصی می رود و موظف است در وقت مقرّر خود را به زندان معرفی کند، در غیر این صورت غیبت از مرخصی، محسوب می شود و حداقل مجازات او این است که تا مدتی، (که به وسیله ی قاضی ناظر زندان مشخص میشود) حق استفاده از مرخصی را ندارد.
سرکشی از سالن ها از دیگر وظایف خطیر مراقب در زندان است چون بعد از اخذ آمار عصر، تردّد کلیه ی زندانیان قطع شده و درب سالن زندانیان بسته می شود و زندانیان حق خروج از سالن هایشان را ندارند.
عده ای از زندانیان از این فرصت سوء استفاده کرده و داخل سالن به دور از چشم مراقبین و وکیل بند سالن به انجام کارهای ناشایست من جمله استعمال مواد مخدر، خود زنی و زورگیری و درگیری و ... می نمایند. که اگر در اینجا سرکشی پی در پی مراقبین نباشد معلوم نیست سرنوشت زندان و زندانیان که حقیقتاً مورد ظلم دیگران واقع می شود چه خواهد شد؟
در صورت مشاهده هرگونه تخلّف از زندانی، مراتب توسط مراقب گزارش شده و به شورای انظباطی، جهت تنبیه زندانی ارسال می شود.
جلسه شورای انظباطی هر هفته در زندان تشکیل می شود و اعضای جلسه شامل قاضی ناظر زندان، معاون قضایی زندان، مسئول آزادی ومدیر زندان می باشد و تنبیهاتی که برای زندانیان خاطی در نظر گرفته می شود؛ ممنوع مرخصی شدن آنها به مدّت چند ماه، ممنوع ملاقات شدن به مدّت چند بار نگهداری در سلول های انفرادی به مدّت چند روز است و آن را قاضی ناظر به تأیید سایر اعضا، تعیین می کند. از جمله کارهای فرهنگی که در زندان انجام می شود برگزاری کلاسهای فنّی، اقتصادی، ورزشی و ... می باشد که این کلاس ها همه روزه از ساعت 8 الی 12 ظهر برقرار است و کلیه زندانیان می توانند در این کلاس ها شرکت کنند و چنانچه در هر رشته فنّی و یاغیره موفق به گذراندن دوره ی کلاس و اخذ مدرک شوند از سوی سازمان فنّی وحرفه ای گواهی نامه دریافت می کنند و این گواهی نامه تأثیر بسزایی در آزادی و اعزام به مرخصی تشویقی برای زندانی دارد و در واقع یک امتیاز مثبت برای زندانی محسوب می شود.
بازرسی در زندان از کارهای مهم دیگر است که باید توسط مراقب و آگاهانه صورت گیرد، بازرسی حداقل پانزده روز یک بار در زندان انجام می گیرد که در بازرسی، مراقب و سربازها در برخی موارد یگان ویژه ی بازرسی موظف است کلیه اشیاء تیز و برنده، آلات استعمال مواد مخدر در صورت وجود، انواع قرص های اعصاب که بیش از حدّ مصرف ، در اختیار زندانی باشد اخذ و مراتب را به همراه کشفیّات گزارش و به شورای انظباطی ارسال نماید. هر چند که زندانی در بدو ورود به طور کامل بازرسی می شود و کلیه اقلام مذکور اگر همراه زندانی باشد کشف می شود ولی گاهی اتفاق می افتد که این موارد همراه زندانی باشد و طریقه ورود این مواد به سالن ها را هنوز هیچ کس جز خود زندانی نمی داند ولی در هر صورت موارد توسط بازرسی هفتگی و ماهانه از زندانی ضبط و گزارش می شود.
از خوشایندترین خبرها برای زندانی ، آزادی از زندان است چون بدیهی است که هر زندانی پس ازورود به زندان و گذراندن دوره محکومیت خود- چنانچه به ابد و یا اعدام محکوم نشده باشد آزاد می گردد.
آزادی زندانیان هم امر خطیری است که باید توسط مسئول آزادی کاملاً بررسی شده تا مبادا زندانی یک روز اضافه یا کم در زندان بماند و یا اینکه زندانی به قرار دلیل دیگری در بازداشت نباشد، چرا که بعضی از زندانیان به دو جرم مثلاً سرقت و اعتیاد در زندان به سر می برند و چنان چه از جرم سرقت آزاد شوند و از جرم اعتیاد هنوز بلاتکلیف باشند باید تا رها شدن از بلا تکلیفی در زندان بماند . این کار توسط مراقبین و مسئول آزادی رسیدگی می شود و اگر هم به دلیل دیگری در بازداشت نباشد آزاد شده و به بیرون از زندان هدایت می شوند.
آزادی کلمه زیبایی است که برای همگان وچه در زندان و چه در خارج از زندان خوشایند است ولی معنی واقعی آن زمانی زیباست که در جایی مثل زندان محبوس باشی و از این همه نعمتی که خداوند در اختیار مخلوقاتش قرار داده نتوانی به بهترین شکل استفاده کنی. به خاطر قداست این واژه، زمانی که زندانی آزاد شده و به آغوش خانواده باز می گردد. زیباترین تصاویربرای شکر گزاری از خدا به جهت دادن این نعمت به بندگانش در ذهن هر انسانی نقش می بندد.
توضیح بیشتر در مورد کار در زندان و سایر مشاغل دیگردر زندان مثلاً مدد کاری- روانشناسی، بهداری، اجرای احکام- شورا- ثمین و ... در توان قلم اینجانب نیست و شاید در حوصله جناب عالی هم نگنجد.
آنچه توضیح داده شده چارچوبی از شغل این جانب بودکه خدمت شما بزرگوار ارائه گردید تا جناب عالی با قلم توانای خویش اگر قابل بدانید آنرا ویرایش داده و به صورتی شیواتر به مخاطبین دیگری تفهیم نمائید وبرای کسانی که تصور و درک از زندگی خویش ندارند و قدم در راه کج گذاشته اند و یا رفتاری از آنها سر می زند که شاید روزی گرفتار زندان و حبس شوند،زمینه ای مساعد فراهم شود تا از تبعات شوم وفرجام راه نادرستشان مطلع شده و برگردند. زیرا در صورت انتخاب راه اشتباه؛
خشت اول چون نهد معمار کج تا ثریا می رود دیوار کج
در نهایت از شما استاد گرامی و بزرگوار تشکر و قدردانی می دانم که نوشته های این جانب را مطالعه کرده وبه آنها بها داده اید امید است توانسته باشم ذره ای به بار علمی مخاطبین بیفزایم.
23/ بهمن /1389